روز 28 مرداد یادآور كودتای ننگین
و سیاهی است كه شیرینی نهضت ملی شدن صنعت نفت را در كام ملت ایران تلخ
كرد.

پس از پیروزی قیام سی تیر به رهبری آیتالله كاشانی كه باعث روی كار
آمدن مجدد دكتر محمد مصدق شد، مصدق در صدد افزایش اختیارات خود و محدود
كردن اختیارات مجلس شورای ملی برآمد و بنای اختلاف با آیتالله كاشانی را
گذاشت. بدین ترتیب او بدون توجه به نقش و رهبری آیتالله كاشانی در قیام
سی تیر كه منجر به روی كار آمدن مجدد او شد، به پیاده نمودن شعار «جدایی
دین از سیاست» پرداخت و برخی روحانیون و نزدیكان آیتالله كاشانی را
دستگیر كرد.

فضاي سياسي و اختلافات گسترده ميان رهبران نهضت باعث شد كه سرلشگر فضل
الله زاهدي- كه سابقه طولاني در خونريزي و بي رحمي نسبت به مردم و شورش
هاي داخلي داشت. و در دولت دكتر مصدق نيز مدتي عهده دار سمت وزارت كشور
بود، پس از بركناري، به يك نظامي مدعي نخست وزيري و محور مخالفان دكتر
مصدق تبديل شود. در ششم اسفند سال 1331 به دستور وي بازداشت گرديد پس از
مدتي به دليل اهمال مسئولان دولت آزاد شد.

از طرف ديگر آمريكايي ها و
انگليسي ها با هماهنگي اعضاي خانواده سلطنت از جمله اشرف پهلوي به جلب
همكاري عوامل خود پرداختند. اشرف پهلوي، در اين مورد مي نويسد: «تابستان
1332 يك نفر ايراني.... به من تلفن كرد كه آمريكا و انگليس در باره وضع
كنوني ايران بسيار نگرانند لذا مي خواهم با دو مرد يكي آمريكائي و ديگري
انگليسي ملاقاتي داشته باشيد... . مرد آمريكائي به من گفت كه نماينده جان
فاستر دالس و آن مرد انگليس هم نماينده وينستون چرچيل است كه حزب محافظه
كارش اخيراً به قدرت رسيده است.

مرد انگليسي.... گفت زمان عمل فرا رسيده
است ولي ما بايد از شما تقاضاي كمك كنيم. و چون از شما تقاضا مي كنيم كه
عملاً زندگي خود را به خطر بيندازيد چك سفيدي را در اختيارتان قرار مي
دهيم تا هر مبلغي كه مايل باشيد روي آن بنويسيد... .